کد خبر: ۷۹۷۴۸
تاریخ انتشار: ۰۳ مرداد ۱۳۹۶ - ۰۸:۲۴
در هفدهمين سالمرگِ شاعر آزادي
هفده سال از مرگ «شاعر» گذشت. احمد شاملو بي‌ترديد از بزرگ‌ترين شاعران معاصر ما است كه بعد از نيما در شعر معاصر طرحي نو در انداخت. در هفدهمين سالمرگِ شاعر بزرگ آزادي، روز دوشنبه، دوم مرداد اهالي فرهنگ و ادبيات، دوستداران او به‌رسم هرساله بر سر مزار او گرد آمدند تا ياد او را گرامي بدارند. اهالي فرهنگ آمدند «نه به‌آيين پرستش مردگان مرگ يا به سوگواران حِرفت»، تا فراموش نشود «چه سرهاي پرشور و چه جان‌هاي زيبايي بر اين راه تفته» رفته ‌است. آمدند تا يكصدا «خطابه آسان در اميد» را بخوانند كه شاملو در آن خطابه چنين سرود: «چهره در چهره‌ي جهان/ آيينه‌اي‌ست كه از بودِ خود آگاه نيست/ مگر آن دم كه در او در نگرند». در سالمرگِ او ياران و دوستان و علاقه‌مندان او با خواندن شعرهايي از شاملو اين روزِ تلخ را به‌سوگ نشستند.

حافظ موسوي، شاعر معاصر، از جمعيت انبوهي مي‌گويد كه در اين روز  بر سر مزار شاملو جمع شدند و اين جمعيت را نسبت به سال گذشته بيشتر و پُرتعدادتر مي‌خواند. «جز مردم و دوستان و هم‌نسلان شاملو، امسال شاعرانِ بسياري از نسل جوان در مراسم سالمرگ شاملو حضور داشتند» و مردماني كه به شعر شاملو و منش او تا هنوز دلبستگي دارند. فريبرز رئيس‌دانا، محسن حكيمي، اكبر معصوم‌بيگي، حافظ موسوي، رضا خندان و بكتاش آبتين، در شمارِ نويسندگاني هستند كه در اين مراسم حضور يافتند، به‌اضافه جماعت ديگري از اهالي شعر و ادبيات كه البته جمع‌‌شدن‌شان بر سر مزار چندي طول نكشيد و مراسم به‌رسم هرساله نيمه‌كاره ماند. اكبر معصوم‌بيگي، دوست قديمي شاملو نيز در «شرقِ» امروز، در مرگ آن «حشمت یگانه» نوشت. معصوم‌بيگي از فريادرسيِ‌ شاملو و شعر نوشت، اينكه «با او هرجا کم می‌آوردیم شعر بود که فریادرس بود، به همه‌ی وحشت‌ها پایان می‌داد...».
 محسن حكيمي نيز معتقد است زبان شعر شاملو میانجیِ فارسی دری و فارسی امروزین است. او در یادکرد از احمد شاملو، از زبانِ شعري شاملو مي‌گويد كه وامدار فارسي دري است و از جای پای نثر تاریخ بیهقی در زبان شاعرانه‌ شاملو و معتقد است در صورت بررسی دقیق می‌توان موارد بسياري از کاربرد فارسی دری را در شعر شاملو نشان داد. «باید گفت که زبان شعر شاملو وامدار فارسی دری است، اما همین زبان با بدعت‌ها و نوآوری‌هایی که در فارسی دری کرده به‌نوبه خود به‌ واسطه‌ای برای گسترش و افزایش امکان‌ها و توانایی‌های این زبان بدل شده است، تا آنجا که گزاف نگفته‌ایم اگر بگوییم شعر شاملو مُهر خود را بر زبان فارسیِ امروزین کوبیده و بی‌گمان بر غنای آن افزوده است.» 

مردمي‌ترين شاعرِ معاصر ما، احمد شاملو -كه شعرهايش جز در مجلدات مجلل جلدْسخت كه به ‌كارِ‌ تزيين كتابخانه‌ها و قفسه‌ها مي‌آيد-‌ در افواه و حافظه جمعي مردم جاگير شده است، شعر را در فاصله‌اي با بازنمايي وقايع جامعه و خوشامد مخاطب درك مي‌كرد: «شعر از براي آن ارائه نمي‌شود كه خواننده‌اي را خوش آيد و اگر خواننده‌اي نخواست يا نتوانست چيزي از آن دريابد يا مذاقي را شيرين كند، شاعر چيزي بدهكار او نيست.» به‌گواهِ شاملو، از سياسي‌ترينِ شاعران ما، شعر بنا نيست بدون ميانجيِ‌ تفكر و كشفِ‌ زبان خلاقه و سبك شعري، به مذاق عامه مردمان خوش بيايد. درست برخلافِ‌ جريان غالب شعر امروز كه وقايع اجتماعي را بي‌واسطه به شعر مي‌كشانند و داعيه شعرِ سياسي-اجتماعي دارند و چيزي به تاريخ شعر ايران نيفزوده‌اند. شاملو در «شعري كه زندگيست»، چنين شاعري را تصوير مي‌كند و رديه‌اي بر اين حكمِ به‌تعبير او «مبتذل» به‌دست مي‌دهد. «امروز/ شاعر/ بايد لباس خوب بپوشد/ كفش تميز واكس‌زده بايد به‌پا كند،/ آنگاه در شلوغ‌ترين نقطه‌هاي شهر،/ موضوع و قافيه‌اش را/ (يكي‌يكي با دقتي كه خاص خودِ اوست) از بين عابران خيابان جدا كند...» او در مقاله‌‌اي با عنوان «شاعري» به‌سال ١٣٣٩ در شرحِ اين چند سطر از شعر خود نوشت: «بدين‌گونه آنچه به‌وجودآمدنِ اثري هنري را به هر شكل سبب مي‌شود، ناگزير چيزي به‌جز برخوردهاي او و محيطش، ‌برخوردهاي او و عابران خيابان نيست... از اين قرار، و در اين سطور،‌ آنچه به حقيقت حاصل تحقيقي پيش‌پاافتاده بيش نيست، صورت حكمي قاطع را به خود گرفته كه شاعر از حضرت خويش صادر كرده است!» شاملو اما، با ذهن و ضمير خلاقش تا حد بسيار كليشه‌ها و باورهايي را كه به هيئت اخلاقيات از جامعه، و تربيت و طبقه در فرد خانه مي‌كند،‌ پَس مي‌زند تا با آگاهي و شهودي ناياب از حقيقتِ انسان و جامعه پرده بردارد. احمد شاملو به‌گواه آثارش، اقبالي كه در فروش شعرهايش دارد و همين جمع‌هايي كه هر سال بر سر مزار او گرد مي‌آيند، بعد از هفده سال كه از مرگش مي‌گذرد هنوز بزرگ‌ترين و موثرترين شاعرِ معاصر است كه نه‌تنها به‌لحاظِ سبك و سياقِ شعري‌اش، در منش و سلوك اجتماعي و پايمردي‌اش نيز يِكه بود و يكه نيز مانده است./روزنامه شرق

پربازدید ها
آخرین اخبار